Hydra Ensemble – Voltas

 

1. I (15:24)
2. II (3:18)
3. III (6:26)
4. IV (6:51)
5. V (3:31)
6. VI (9:36)

 

Hydra Ensemble:

· Gonçalo Almeida: double bass
· Nina Hitz: cello
· Lucija Gregov: cello
· Rutger Zuydervelt: electronics

 

All music by Gonçalo Almeida, Nina Hitz, Lucija Gregov and Rutger Zuydervelt
Recorded at the Old Church, Rotterdam Charlois on 11 July 2020
Edited and mixed by Rutger Zuydervelt
Mastered by Daniele Martini
Photography by Pedro dos Reis
Graphic design by László Szakács
Produced by László Juhász
Special thanks to Jaap van Gils

 

Released: March 2021 / first edition of 300 cds
Direct purchase: Bandcamp / Discogs

 

 


 

GALLERY ↓

 


 

REVIEWS ↓

 

“Sabemos já que Amesterdão é um eixo geográfico de muitas práticas nos âmbitos do jazz, da improvisação livre e do experimentalismo, juntando músicos de várias origens europeias, além de algumas outras. Mas não é apenas na capital da Holanda que tal acontece: Roterdão vem cada vez mais tendo esse papel, funcionando como uma plataforma de encontro e também de gestação de projectos. Um exemplo é este Hydra Ensemble, que junta o contrabaixista português Gonçalo Almeida a figuras aí residentes oriundas da Suíça (a violoncelista Nina Hitz) e da Croácia (Lucija Gregov, também no violoncelo), tendo como único participante holandês Rutger Zuydervelt, mais conhecido como Machinefabriek, artista sonoro da área da electroacústica que, no seu trabalho, segue uma única premissa, bem concretizada neste Voltas: «O diabo está nos detalhes.»

E se também já sabemos do gosto de Almeida pelos grupos que assentam nos cordofones de arco, como é o caso de The Selva (cujo mais recente álbum conta igualmente com a colaboração de Machinefabriek), esta hidra de quatro cabeças funciona como a definitiva assunção desse formato em termos composicionais e, muito particularmente, de uma definição de ideias no que respeita a timbre, cor e, mais do que isso, de um certo entendimento do Som que terá referência (assim o pressinto na audição do disco) em Giacinto Scelsi. Esta é uma música de interstícios, ocupando as fendas que existem entre várias práticas musicais, como a minimalista, a experimental ou a ambiental. E se aqui ou ali ouvimos ecos da música antiga, da contemporânea, da free improv ou mesmo do jazz explícito, é porque são esses os ‘backgrounds’ – e os outros ‘presentes’ dos seus projectos individuais – dos intervenientes.

Porque de uma ocupação de fendas se trata, tudo o que aqui acontece é uma ampliação, um uso e um intencional abuso, do muito pequeno, do liliputiano, transportando o quase nada para uma evidenciação de primeiro plano, seja a peremptoriedade da argumentação em II, os agudos tipo ‘glass harmonica’ do início de III ou o que encontramos em IV: as repetições de motivos do contrabaixo e dos dois violoncelos tornam o pouco em muito, enquanto a electrónica é tão discreta, tão elaborada a partir de elementos diminutos, que resulta impossível ignorá-la no panorama que se desenrola diante de nós.

Logo a seguir, V tem o tronco providenciado pelo contrabaixo em ‘drone’ de harmónicos nos subgraves, com os restantes instrumentos a acrescentarem ramos, galhos, folhas e flores, mas sempre com a mesma noção de medida, aquela de uma metonímia do pequeno no grande, do imanente, do corpo-centrado (corpo do instrumentista, corpo do instrumento, corpo já imaterial da música) para o extrapolado – com o clímax no derradeiro tema, VI, aquele em que a electrónica finalmente se solta no espaço e o ocupa/totaliza. É como se um posicionamento materialista se tornasse em metafísica. O que vem neste disco são sonhos orgânicos e sabe bem ouvi-los.” / Rui Eduardo Paes, Jazz.pt, 9 April 2021

 

Twee nieuwe releases waarop de bassist Gonçalo Almeida – Portugese roots, maar gevestigd in Rotterdam – te horen is. Het gaat om egalitaire bands en dus geen projecten die enkel rond hem draaien, maar ze geven wel al een bescheiden zicht op zijn actieterrein: tussen dreiging en bruut geweld met Ikizukuri & Susana Santos Silva, en balancerend tussen minimalisme, kamermuziek en elektroakoestisch experiment met het Hydra Ensemble.

Almeida’s actieradius gaat indrukwekkend breed. Moderne jazz, freejazz, duistere jazzcore, onconventionele kamermuziek, vrije improvisatie; hij kan het allemaal. De ene keer klassiek akoestisch, de andere keer loodzwaar en elektrisch. Nu eens in een ondergrondse bunker met een gigantisch collectief volume en dan weer moederziel alleen in een kerk. Hij is niet alleen technisch sterk, maar ook in staat tot nuance, bedachtzaamheid en chirurgische precisie.

Nog maar eens een bewijs van de internationale oriëntatie van dit soort artiesten. Verscheen het album van Ikizukuri & Santos Silva bij een Pools label, dat vond het Hydra Ensemble onderdak bij het Sloveense Inexhaustible Editions. Ook in de line-up komen vier nationaliteiten bij elkaar, met naast Almeida nog de Zwitserse celliste Nina Hitz, de Kroatische celliste Lucija Gregov en de Nederlandse klankartiest Rutger Zuydervelt. Dat suggereert meteen een clash tussen kamermuziekoorden en elektronica, maar eerder dan een confrontatie, gaat het hier natuurlijk om een versmelten van persoonlijkheden en achtergronden.

En dat laatste omvat heel wat, want leg de individuele trajecten bij elkaar en je kan spreken over klassieke en hedendaagse muziek, over jazz, improvisatie en allerhande experimentele muziek, maar ook over kruisbestuivingen met andere disciplines (zoals theater en dans), multimedia en ongewone vormen van onderzoek. Op Voltas wordt alleszins gekozen voor de weg van de beheersing en genuanceerde exploratie, want zo excentriek als het eraan toeging op Suicide Underground Orchid, zo geduldig en gedoseerd verloopt het hier. Lange uithalen, zorgvuldig verweven lagen en sonische exploraties voeren hier het hoogste woord, weliswaar met een wild card voor Zuydervelt.

Die heeft bakken ervaring met dit soort contexten en kan zijn aanwezigheid dan ook op eindeloze vormen laten horen. Of voelen eerder, want soms gebeurt het erg subtiel. Dan word je je bewust van een effect dat zo klein is, een echo of toon die net iets langer aanhoudt, een resonantie die een andere kleurtint krijgt, dat je niet zeker bent je iets hoort dan wel iets inbeeldt. Dat is zeker zo in de eerste van zes stukken, waarin een droney aanzet op bas het begin vormt van een zachte aandikking van geluid en ideeën, een weelde die stelselmatig toeneemt en pas in z’n slotluik intensifieert met ook ruis- en kraakgeluiden. En is het tweede stuk kort en relatief lichtvoetig, dan suggereren de lange fluittonen van het vervolg meteen een grijzer universum dat transformeert in een slome mars van rond elkaar gewikkelde strijkers.

Het vierde stuk start als een soort wals, maar krijgt gaandeweg iets van een timmeratelier, met percussieve accenten, hardnekkig aangehouden ritmes en Zuydervelts excentrieke, maar relatief ingetogen klankenkermis. En als het vijfde deel vooral inzet op een laag grommend register, dan wordt de boel vooral opengetrokken in het slotluik, de meest kleurrijke exploratie van het album, met nadrukkelijk pulserende, semi-industriële golven die de strijkers een compleet andere wereld in sleuren. Tussen frivool en versmachtend: een knap orgelpunt van een fijne plaat op het kruispunt van klanken en stijlen.” / Guy Peters, Enola.be, 4 May 2021

 

“Jednym z wiecznie powracających tematów redakcyjnych dyskusji jest rola brzmień elektronicznych w żmudnym procesie swobodnej improwizacji. Na łamach Trybuny raz za razem dochodzi do małych wojen żywych i syntetycznych dźwięków, a recenzenckie emocje często kierują się ku deprecjonowaniu muzyki elektronicznej w kontekście improwizujących, w pełni akustycznych instrumentów. W naszej ultra subiektywnej ocenie elektronika, z racji swych nieograniczonych możliwości kreowania brzmień i struktur narracyjnych, często wiedzie prym w improwizacji, a sami artyści zdają się mieć dużo większe problemy z temperowaniem swoich namiętności niż operatorzy żywych instrumentów.

Dziś chcielibyśmy zaprosić do odczytu i odsłuchu płyty, która wydaje się idealnie godzić żywe, akustyczne dźwięki z intrygującą poświatą elektroniki. Tak właśnie, poświatą – do takiej roli sprowadzamy elektronikę, taka syntetyka podoba nam się najbardziej w zetknięciu z żywymi dźwiękami. Owa nieco złośliwa uwaga nie dotyczy jednak muzyki elektronicznej samej w sobie. Jeśli tylko ona rządzi sceną, nasza percepcja zjawiska jest zupełnie inna. Ale nie o tym dzisiejsza epistoła.

Zapraszamy do starego obiektu sakralnego w Rotterdamie, gdzie latem ubiegłego roku muzykowali artyści wyposażeni w trzy instrumenty akustyczne i jeden zestaw urządzeń, który dla uproszczenia nazwali electronics. Prawdziwie ekumeniczne towarzystwo – Portugalczyk Gonçalo Almeida na kontrabasie, Szwajcarka Nina Hitz i Chorwatka Lucija Gregov na wiolonczelach oraz Holender Rutger Zuydervelt (szerzej znany światu jako Machinefabriek) zatopiony w kablach. Artyści przygotowali dla nas sześć improwizacji, które trwają łącznie 45 minut z sekundami. Wydawcą płyty CD jest słoweński label Inexhaustible Editions (premiera miała miejsce w marcu br.).

Zakręty otwiera epicka, ponad 15-minutowa improwizacja, której dramaturgia rodzi się leniwie, w niemal minimalistycznej estetyce. Zaczyna kontrabasista, który dotyka struny smyczkiem lub delikatnie je szarpie. Po czym czeka, aż dźwięki ładnie wybrzmią. Po kilku chwilach na prawej flance coś zaczyna drżeć i wydawać pierwsze oznaki życia. Podobnie rzecz ma się na drugiej flance. Wiolonczelistki stawiają pierwsze kroki z dużą rozwagą – ich instrumenty skrzypią, dygoczą ze strachu, rysują małe drony, które lepią się z dużym dronem kontrabasu. Każdy z muzyków produkuje tu mikro preparacje, w początkowa rola elektroniki sprowadza się do wzmacniania strumienia dźwiękowego trzech strunowców. W połowie utworu czeka nas zmiana. Przez moment pozostajemy zatopieni w mgle ambientu. Wiolonczele schodzą do krypty i zaczynają pojękiwać. Kontrabas powraca z akcentami percussion. Zaczyna się nowa opowieść, odrobinę bardziej dynamiczna. Strings swobodnie tańczą, stojąc po kolana w gęstniejącym ambiencie. Syntetyka wybudza się z letargu i nerwowo skwierczy, zwiastując finał tego niebywałego kwadransa post-kameralnych emocji.

Kolejne cztery improwizacje są znacznie krótsze – trwają od trzech do sześciu minut. Druga zaczyna się od zmysłowego współistnienia obu sfer improwizacji – trzy swobodne smyczki i elektronika, która wstaje z kolan i przez moment hałasuje. W ramach reakcji obronnej strunowce wypuszczają się w cudowny, post-barokowy flow, którego jakość podkreśla minimalistyczne pizzicato kontrabasu. Kolejna opowieść budowana jest na dysonansie – elektronika skwierczy i pulsuje, struny oddychają i kreują małe, dronowe ekspozycje. Dramaturgia rośnie, choć dźwięków wcale nie przybywa. Piękne, nerwowe chamber z preparowanymi dźwiękami i zmysłową poświatą syntetyki. Część czwarta zmienia klimat. Wszystkie strunowce podrygują lekkimi, stylowymi ruchami, kreowanymi techniką pizzicato. Elektronika też stawia na drobne, rwane frazy. Całość narracji zdaje się unosić w powietrzu, a dźwięki strun rezonować delikatnie syntetycznym echem. Kolejna opowieść stawia na długie, efektownie brzmiące potoki dźwiękowe, posadowione nisko, niemal przy podłodze – uroczy post-barok z elektroniką, czającą się za rogiem.

Skąpani w cudownościach świetnie skonstruowanej, kameralnej elektroakustyki być może nie jesteśmy dobrze przygotowani na finał Zakrętów. Niemal 10-minutowa improwizacja, w trakcie której elektronika zaczyna pokazywać swoje nieco bardziej demoniczne oblicze. Narrację otwiera pizzicato kontrabasu, które napotyka na syntetyczne zasieki wielowątkowej, niemal stojącej w miejscu e-muzy. Wiolonczele zdają się być pełne niepokoju i egzystencjalnych wątpliwości – delikatnie, smutnie cmokają i pojękują. Oto opowieść, którą moglibyśmy nazwać electro chamber with jazz taste (ten ostatni atrybut z racji trybu pracy kontrabasu). Wszyscy aktorzy tej części widowiska szczęśliwie wchodzą we wzajemne interakcje, a sama syntetyka nie ma ambicji zdominowania sceny. Emocje jednak rosną, a dźwięki z kabli nie odpuszczają. Ostatnie frazy brzmią wyjątkowo zmysłowo. Po peaku elektroniki płyta umiera w poświacie czerstwego ambientu i rozleniwionych podrygów kontrabasu.” / Andrzej Nowak, Trybuna Muzyki Spontanicznej, 5 May 2021

 


 

RADIO PLAYS ↓

 

· Beats For Peeps at Radar 97.8 FM, Lisbon, 11 April 2021
· Svaštarnica at Radio Študent, Ljubljana, 16 April 2016